Umkhosi weTihar eNepal ungumkhosi wesibili ngobukhulu ngemva kukaDashain . Ungumkhosi wezinsuku ezinhlanu ovame ukuba ngenyanga ka-Okthoba noma kaNovemba ekhalendeni likaGregory. Wenzeka eKartik, ngokweKhalenda leNepal Sambat.
Lo mkhosi unamagama amaningana, njengeDeepawali neYamapanchak. Ungomunye wemikhosi ejabulisa kakhulu eNepal lapho bonke abantu baseNepal bekhanyisa izindlu zabo nemigwaqo yabo ngezibani ezimibalabala. Ngakho-ke, lo mkhosi waziwa nangokuthi “uMkhosi Wezibani.” I-Tihar inendawo ekhethekile ezinhliziyweni zabo bonke abantu baseNepal. Umkhosi uqala ngeKaag Puja bese uphela ngeBhai Tika ngosuku lwesihlanu. Ake sifunde kabanzi ngomkhosi weTihar!
[ez-toc]
Amaqiniso ngeTihar
Ngaphambi kokuthi singene emininingwaneni eyinkimbinkimbi ye-Tihar, ake sibheke amaqiniso athakazelisayo ngeTihar:
- I-Tihar ingumkhosi wezinsuku ezinhlanu futhi owaziwa nangokuthi i-Deepawali noma i-Festival of Lights.
- Unkulunkulukazi uLaxmi kanye neNkosi Yama bakhulekelwa eTihar.
- Amagwababa, izinja, izinkomo nezinkabi kukhulekelwa kulo mkhosi.
- Izingane kanye nabantu abadala bangena umuzi nomuzi becula iDeusi neBhailo (izingoma zomdabu).
- Imindeni ibuthana ndawonye, yenza idili, ishintshisane ngezipho, nama-fly kite.
- Izindlu, imigwaqo namathempeli kukhanyiswa ngamakhandlela, izibani zikawoyela nezibani ezimibalabala.
- Usuku lokugcina lwe-Tihar lugubha izibopho zezelamani.
Yini eyenza uMkhosi weTihar uhluke kangaka?
I-Tihar, eyaziwa nangokuthi i-Deepawali, ingumkhosi wezinsuku ezinhlanu. Ungumkhosi wesibili ngobukhulu eNepal. Kunezici eziningana ezenza lo mkhosi ube ngohlukile kuneminye imikhosi yezwe. Ugubha onkulunkulu nezilwane, kanye nezibopho zabafowethu.
Uhambo Olunconyiwe
Uhambo Lwesiko LaseNepal – Izinsuku eziyi-12
Umkhosi weTihar eNepal ungumkhosi wesibili ngobukhulu ngemva kukaDashain. Ungumkhosi wezinsuku ezinhlanu ovame ukuba ngenyanga ka-Okthoba noma kaNovemba ekhalendeni likaGregory.…
Phakathi nezinsuku ezinhlanu, amagwababa, izinja, izinkomo, nezinkabi ziyadunyiswa futhi zikhonzwa. Lezi zilwane zinezimpawu ezikhethekile ezinganekwaneni zamaHindu . Ziphinde zibe nobudlelwano obukhethekile nabantu. Ngokufanayo, unkulunkulu wokufa, iNkosi Yama, kanye nonkulunkulukazi wengcebo nokuchuma, uLaxmi, nabo bayakhulekelwa. Abantu bahlanza futhi bahlobise amakhaya abo futhi benza amasiko ahlukahlukene ngesikhathi somkhosi. Basebenzisa izibani zamafutha, amakhandlela, kanye nezibani ezimibalabala ukukhanyisa amakhaya abo nokwamukela unkulunkulukazi uLaxmi. Ngokufanayo, iTihar igubha nokunqoba kokuhle phezu kobubi.

UTihar uwukuphela komkhosi ogubha izibopho zabafowabo nodadewabo . Ngokwenganekwane yamaHindu, umfowabo kankulunkulukazi uYamuna wagula kakhulu, kwathi unkulunkulu wokufa, uYama, weza ukuzothatha umphefumulo wakhe. Kodwa-ke, uYamuna wancenga uYama ukuba alinde aze enze i-puja yokugcina yomfowabo owayesezokufa. Wenza amasiko amade wabeka i-tika ebunzini lomfowabo, wafaka amafutha ekhanda lakhe, wafaka ne-makhamali garland entanyeni yakhe. INkosi uYama yathinteka kakhulu futhi yanikela ngesifiso sikamkhulu uYamuna. Wabe esecela uYama ukuba angamthathi umfowabo kuze kube yilapho i-tika isiphelile, amafutha omile, nezimbali sezibunile. Ngenxa yalokho, impilo yomfowabo yasindiswa.
I-Tihar yaziwa nangokuthi “i-Yamapanchak,” lapho elithi “Yama” libhekisela kunkulunkulu wokufa kanti elithi “Panchak” libhekisela ezinsukwini ezinhlanu zomkhosi . Umphakathi waseNewar nawo uzikhulekela wona kanye nemiphefumulo yawo ngesikhathi se-Tihar. Zonke lezi zici zenza i-Tihar ibe umkhosi oyingqayizivele.
Uyazi ukuthi kungani iTihar eNepal ibizwa ngokuthi uMkhosi Wezibani?
Njengoba sishilo ngenhla, iTihar uMkhosi Wokukhanya . Ugujwa ngezizathu eziningana, kodwa isizathu esiyinhloko ukugubha ukunqoba kokukhanya phezu kobumnyama . Abazinikele bakhanyisa amakhaya abo nendawo ezungezile ngama-dios (izibani zamafutha obumba), amakhandlela, kanye nezibani ezimibalabala. Izibani zifanekisela ubuhle nobumsulwa. Ngakho-ke, ukukhanyisa izibani kukholelwa ukuthi kuxosha ububi nobumnyama.
Ngokufanayo, amaHindu akhulekela unkulunkulukazi uLaxmi phakathi neTihar. Abazinikele bakhanyisa izibani, amakhandlela, nezibani ukuze bamukele unkulunkulukazi wokuchuma ezindlini zabo. Bakholelwa ukuthi unkulunkulukazi uzobusisa abanikazi bezindlu ngenhlalakahle yezezimali namandla kaNkulunkulu. Izibani ezimibalabala nemihlobiso yengeza emkhathini wemikhosi yase-Tihar.
Ukubaluleka koMkhosi weTihar eNepal
Umkhosi we-Tihar awugcini nje ngokubukeka, kodwa futhi unezimpande ezijulile emphakathini waseNepalese. Ukubaluleka komkhosi we-Tihar e-Nepal imi kanje:
Ukubaluleka kwezenkolo
Umkhosi weTihar unencazelo ejulile yenkolo kumaHindu. Abakhulekeli bakhulekela unkulunkulukazi uLaxmi nezinye izilwane ezinezimpawu ezikhethekile ezinganekwaneni zamaHindu: amagwababa, izinja, izinkomo, nezinkabi. Benza amasiko ahlukahlukene futhi bafuna izibusiso nesivikelo. Ngokufanayo, umkhosi ufanekisela ukunqoba kokuhle noma ukukhanya phezu kobubi noma ubumnyama. Usuku lokugcina lomkhosi lugubha izibopho zabafowabo nodadewabo, ezinenganekwane ehlobene neNkosi Yama.
Ukubaluleka kwamasiko
Umkhosi weTihar nawo ubalulekile ngamasiko. Unendawo ekhethekile kuwo wonke amaNepal. Bahlobisa amakhaya abo, imigwaqo, nezindawo zomphakathi ngezibani, izimbali, kanye ne-rangoli. Izingane zidlala i-deusi kanye ne-bhailo kusukela ekhaya kuya ekhaya zibabusisa, futhi kukhona nemibukiso eminingana yamasiko. Umkhosi onemibala futhi ophilayo onokubaluleka okucebile ngamasiko.
Ukuhlangana komndeni
UMkhosi Wezibani awugcini nje ngobuhle bokubukeka kodwa futhi uhlanganisa imindeni ndawonye . Bayahlangana, benze imikhosi eyahlukene, futhi badle ndawonye. Usuku lokugcina lwe-Tihar lugubha izibopho ezikhethekile phakathi kwabafowabo nodadewabo. Odade bafaka ama-tika anemibala emabunzini abafowabo bese begqoka izimbali ze-makhamali, befisela impilo yabo ende, impilo yabo kanye nokuchuma kwabo. Izihlobo ezikude namakhaya nazo ziyabuya futhi zihlangane ndawonye. Kuhlanganisa imindeni ndawonye futhi kukhuthaze ukubopha imindeni.
Ukubaluleka kwezomnotho
Esinye isici esibalulekile somkhosi weTihar eNepal ukubaluleka kwawo kwezomnotho. Ngosuku lwesithathu lomkhosi, unkulunkulukazi wengcebo, unkulunkulukazi uLaxmi, ukhulekelwa ngabakhulekeli bamaHindu . Abantu bahlanza futhi bahlobise amakhaya abo namahhovisi ukuze bamukele unkulunkulukazi. Benza ne-puja ukuze benze unkulunkulukazi ajabule futhi athole izibusiso zakhe. Kukholakala ukuthi uletha inhlalakahle yezezimali emakhaya nasemahhovisi.
Ezokuvakasha
I-Tihar ingumkhosi wesibili ngobukhulu eNepal. Iheha izivakashi eziningi ezifuna ukuvakashela leli zwe ukuze zithole ulwazi lwamasiko . Lo mkhosi uyithuba elihle kakhulu kubantu bakwamanye amazwe lokuzwa isiko laseNepal. Ngokufanayo, ubonisa ukuceba kwesiko laseNepal kanye nokuzwana kwenkolo kuleli zwe. I-Tihar ingumkhosi obalulekile okhuthaza ezokuvakasha eNepal. Ngakho-ke, futhi inegalelo emnothweni wezwe.
Ugujwa kanjani uMkhosi we-Tihar?
Kunezindlela eziningana zokubungaza umkhosi weTihar. Zimi kanje:
Ukuhlobisa amakhaya kanye nemigwaqo
Abantu bahlanza futhi bahlobise amakhaya abo, amahhovisi, kanye nemigwaqo ukuze bamukele umkhosi weTihar. Bahlobisa amakhaya abo ngemihlobiso yezimbali kanye nezibani. Ngokufanayo, benza ama-rangoli noma ama-mandala anemibala. Kuyisiko lansuku zonke eTihar ukukhanyisa izibani zamafutha, amakhandlela, noma izibani emakhaya. Imihlobiso iyathandeka ngobuhle. Ngokufanayo, kwenza nomoya womkhosi ujabule . Ngokufanayo, kubonisa isiko elicebile kanye nesiko laseNepal.
Ukukhulekela unkulunkulukazi uLaxmi
Lo mkhosi ugubha ukukhanya phezu kobumnyama, futhi abantu bahlobisa amakhaya abo ukuze bamukele unkulunkulukazi uLaxmi, unkulunkulukazi wamaHindu wengcebo nokuchuma. Abantu bakholelwa ukuthi izibani ziqondisa unkulunkulukazi emakhaya abathandiweyo. Abanye badweba imigqa emincane ngodaka olubomvu bese beyihlobisa ngama-dios nezimbali ukuze bamukele unkulunkulukazi uLaxmi emakhaya abo. Bakhulekela unkulunkulukazi futhi banikeza amaswidi nezinye izinto zokudla okumnandi. Ngokufanayo, kukholelwa ukuthi uLaxmi ubusisa amakhaya abathandiweyo bakhe ngenhlalakahle yezezimali kanye nokuchuma.
Ukubeka ama-kas anemibala kanye ne-garland
Ngesikhathi somkhosi weTihar, kugujwa isibopho phakathi komfowethu nodadewabo. Odade babeka ama-tika ayisikhombisa anemibala ebunzini labafowabo . Ngokufanayo, babeka nezimbali ze-makhamali futhi banikeze amadili. Bathandazela inhlalakahle yomfowethu, ukuchuma, nokuphila isikhathi eside. Abazalwane, nabo, babeka ama-tika emabunzini odadewabo futhi babanike imali nezipho. Lo mkhosi uthuthukisa isibopho nothando phakathi kwabafowethu nodadewethu.
Ukucula nokudansa
Izinhlelo eziningana zamasiko zenzeka ngesikhathi soMkhosi Wezibani. Izingane ezincane zakha iqembu futhi zidlala i-deusi ne-bhailo. Ziya endlini ngendlu futhi zenze izingoma zesintu nemidanso. Amazwi engoma aqukethe izibusiso kumninikhaya, emfisela impumelelo. Abanikazi bezindlu nabo babanikeza imali, amaswidi, nezithelo ngokushintshana.
Ukuzilibazisa nemindeni
Ngesikhathi se-Tihar, kulungiswa izibiliboco ezahlukahlukene, futhi imindeni ihlangana ukuze idle ndawonye . I-Sel roti (isidlo sendabuko saseNepal) ivame ukulungiswa kanye namaswidi ahlukene nezinye izitsha. I-Sel roti ivame ukulungiswa ngezikhathi zemicimbi emihle. Lezi zitsha zinikelwa konkulunkulu nakomakhelwane. Kukholakala ukuthi ukwabelana ngokudla kuyindlela yokusabalalisa injabulo nezibusiso.
Izinsuku ezi-5 zeTihar
Usuku 1: Kaag Tihar
Usuku lokuqala lwe-Tihar yi-Kaag Tihar noma usuku lokukhulekela i-Crow. Ngokwezinganekwane zamaHindu, i-crow iyisithunywa sikankulunkulu wokufa, iNkosi Yama. Kukholelwa ukuthi ama-crow amatasa unyaka wonke. Futhi i-Kaag Tihar ukuphela kosuku athola ngalo ukuphumula. Ngakho-ke, abantu bakhulekela ama-crow ngalolu suku ukuze bawaduduze futhi bafune isivikelo ekufeni. Banikeza ukudla okufana nelayisi, okusanhlamvu, nembewu ophahleni noma ezindaweni ezivulekile.

Usuku 2: Kukur Tihar
I-Kukur Tihar usuku lwesibili lomkhosi. Ngalolu suku, izinja ziyakhulekelwa futhi zigujwe ngokwethembeka kwazo kanye nobungane bazo . AmaHindu akholelwa ukuthi izinja ziqapha amasango aseNaraka (isihogo) futhi ziholela imiphefumulo yabafileyo ezulwini. Ngokufanayo, kukholelwa ukuthi iNkosi uYas inezinja ezimbili eziqaphayo ezinamahlo amane. Ngakho-ke, izinja zikhulekelwa ngokubeka i-tika emabunzini azo kanye nemihlobiso entanyeni yazo.
Usuku 3: Gai Tihar / Laxmi Puja
Usuku lwesithathu lwe-Tihar luwusuku olubaluleke kakhulu lomkhosi. AmaHindu akhulekela inkomo yesilwane esingcwele ekuseni ngosuku lwesithathu lwe-Tihar. Lezi zilwane ezingcwele zibhekwa njenge-vahan kankulunkulukazi uLaxmi, unkulunkulu wamaHindu wengcebo nokuchuma. Izinkomo zinikeza abantu ubisi olunempilo. Lusetshenziselwa ukwenza eminye imikhiqizo yobisi efana noshizi, i-curd, i-ghee, neminye eminingi. Umchamo wenkomo nawo unezinzuzo zezempilo. Ubulongwe bawo busetshenziswa njengomanyolo. Ngakho-ke, amaHindu akhulekela izinkomo nge-tikas kanye ne-garlands futhi azipha ukudla.
Kusihlwa, unkulunkulukazi wengcebo, uLaxmi, uyakhulekelwa. Abantu bahlanza amakhaya abo futhi bawahlobise ngemihlobiso ye-marigold kanye nezibani ezimibalabala. Ngokwesiko, ama-dios (izibani zamafutha obumba) akhanyiswa emizini. Abantu bahlobisa nezindlu zabo kanye nemigwaqo ngezibani zamafutha, amakhandlela, kanye nezibani ezimibalabala. Amantombazane amancane ayavakashela indlu ngendlu, ehlabelela izingoma ze-bhailo futhi ebusisa imindeni. Bona, ngokubuyisela, banikela ngemali, amaswidi, nezithelo.
Usuku 4: Govardan Puja / Ox Puja
Usuku lwesine lwe-Tihar yi-Govardan Puja. Ngalolu suku, amaHindu akhulekela izinkabi, okubalulekile kwezolimo kanye nomsebenzi wezandla . Ngokufanayo, amaHindu enza inqwaba yobulongwe obufanekisela intaba i-Govardhan futhi ayikhulekele. Umphakathi waseNewar nawo ugubha i-Mha Puja ngalo kanye lolu suku. Bazikhulekela bona kanye nemiphefumulo yabo.
Kusihlwa, abafana abancane bavakashela indlu ngendlu becula i-deusi. Njengobhailo, babusisa imikhaya futhi bathola imali, amaswidi nezithelo.
Usuku 5: Bhai tika
Usuku lokugcina lwe-Tihar yi-Bhai Tika. Lungolunye lwezinsuku ezibaluleke kakhulu zomkhosi njengoba kugujwa isibopho sabafowethu nodadewethu noma abafowabo nodadewabo . Odade bagcoba amafutha emakhanda abafowabo nge-dubo (utshani obungcwele obusetshenziswa kuma-puja amaHindu) bese befaka ama-tika anemibala ayisikhombisa emabunzini abo. Bese befaka imiqhele yezimbali ze-makhamali bese beyilungiselela amadili. Ngesikhathi se-Bhai Tika, odade bathandazela impilo ende yabafowabo kanye nokuchuma kwabo.

Abazalwane babeka ne-tika emabunzini odadewabo bese bebapha izipho noma imali . Labo abangenabo abafowabo nodadewabo baya eThempelini laseRanipokhari eKathmandu ukuyobeka i-tika. Ithempeli livulwa kuphela ngesikhathi seBhai Tika. Ngokwenkolelo yamaHindu, wonke umuntu kufanele afake i-tika enemibala ngalolu suku. I-Bhai Tika ikhuthaza isibopho esiqinile nobudlelwano phakathi kwabafowabo nodadewabo.
Funda kabanzi ngomkhosi omkhulu kunayo yonke eNepal: uMkhosi waseDashain eNepal
Isiphetho
Umkhosi weTihar eNepal ubalulekile ngokwenkolo nangokwesiko. Ngakho-ke, i-Tihar igujwa ngenjabulo enkulu nomdlandla. Kukhona futhi izinganekwane nezinsumansumane mayelana nomkhosi. I-Tihar igubha onkulunkulu, izilwane nabantu. Futhi umkhosi omuhle kakhulu wokukhombisa isiko elicebile nokuvumelana kwenkolo kwabantu baseNepal.
Uhambo Olunconyiwe
I-Nepal Highlight Tour - Izinsuku ezingu-8
Umkhosi weTihar eNepal ungumkhosi wesibili ngobukhulu ngemva kukaDashain. Ungumkhosi wezinsuku ezinhlanu ovame ukuba ngenyanga ka-Okthoba noma kaNovemba ekhalendeni likaGregory.…
Phakathi nomkhosi wezinsuku ezinhlanu, zonke izindlu nezitaladi zaseNepal ziyakhanyiswa futhi zihlotshiswe ngezibani ezimibalabala kanye nezimbali ze-marigold. Kukhona neziqhumane ngezikhathi ezithile esibhakabhakeni saseNepalese. Imindeni, abangani nezihlobo bahlangana ndawonye futhi baphane izipho. Ngokufanayo, izibopho zezelamani zijulile ngesikhathi seTihar. Umkhathi wayo oyingqayizivele nojabulisayo wenza i-Tihar ibe ngumkhosi wesibili ogujwa kakhulu eNepal!